Av.Anıl Türkoğlu

Av.Anıl Türkoğlu

SOSYAL MEDYA ARACILIĞI İLE İŞLENEN SUÇLARA KARŞI HUKUKİ YOLLAR

A+A-

Bir önceki yazımda bahsetmiş olduğum suç tiplerinin herhangi birinin yahut bir çoğunun mağduru iseniz, hukukça korunan kişilik haklarınıza, hukuka aykırı biçimde müdahale ediliyor olabilir. Kişilik haklarınıza yapılan saldırılara karşı hangi hukuki yollara ne şekilde başvuracağınızı huzurunuza sunduğum bu yazımda açıklamaya çalışacağım. 
1- Kişilik Haklarının İhlali Nedeniyle İçeriğin Yayından Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi (5651 Sayılı Kanun m. 9)
Kanun metninde de yer verilen içerik sağlayıcıları ve yer sağlayıcıları kavramlarını açıklamakta fayda buluyorum. İçerik sağlayıcıları; internet ortamı üzerinden fotoğraf, video, ses kaydı, yazı, tweet, ileti, yorum gibi içerikleri sunan sosyal medya hesap sahipleridir. Yer sağlayıcıları ise internet kullanıcılarının içerik paylaşabileceği sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişilerdir. Örnek vermek gerekirse, Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube yer sağlayıcısıdırlar.
Kişilik haklarınızın sosyal medya veya haberleşme araçları üzerinden ihlal edildiğini düşünüyorsanız,  içerik sağlayıcısına yani kişilik hakkını ihlal eden içeriği paylaşana veya yer sağlayıcısına başvurabilirsiniz. Nitekim YouTube, Instagram, Facebook, Twitter gibi platformların, hak ihlali ve şikayet bildirim merkezleri bulunmaktadır. Bu yer sağlayıcılarına başvurarak içeriğin veya fotoğrafın silinmesini veya kaldırılmasını talep edilebilirsiniz. Ancak bunlara hiç başvurmadan doğrudan Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilirsiniz.
2- Özel Hayatın Gizliliği Nedeniyle İçeriğe Erişimin Engellenmesi
(5651 Sayılı Kanun m. 9/A)

İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia ediyor iseniz, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilirsiniz.  İsteğinizde; hakkınızın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkınızın ihlal edildiğine ilişkin açıklamalara ve kimlik bilgilerinize yer vermeniz gerekir.
Erişimin engellenmesini talebinde bulunduğunuz takdirde, talepte bulunduğunuz saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hakiminin kararına sunmanız gerekmektedir. Hakim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklayacaktır. 
Bu korunma ve başvuru yolu kanun düzenlemesi gereği sadece özel hayatın gizliliğinin ihlali halinde uygulanabilmektedir.
3- 565 Sayılı Kanun Madde 8’de Sayılan Suçlar Söz Konusu Olduğunda Erişimin Engellenmesi
İnternet ortamında yapılan ve içeriği aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesine karar verilir:
5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
-İntihara yönlendirme (madde 84),
-Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),
-Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),
-Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),
-Fuhuş (madde 227),
-Kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (madde 228) suçları.
-25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar.
-29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları    Düzenlenmesi Hakkında Kanunda yer alan suçlar.

Bu hallerden birisinden şikayetçiyseniz kolluk veya savcılığa bildirimde bulunmanız gerekmektedir. Akabinde haklı görülmeniz halinde ivedilikle erişimin engellenmesi kararı verilecektir.

4- Saldırının Durdurulması, Önlenmesi Ve Tespiti Davaları

Kişilik haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız Türk Medeni Kanunu m.25/1’e göre, hakimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilirsiniz. Ancak üst maddelerde belirttiğim korunma ve çözüm arama yolları daha hızlı ve çözüme kavuşturucu olduğundan bu yollara öncelik verilmesinde fayda vardır.

5- Cumhuriyet Başsavcılığına Şikayet / Kolluk Birimlerine Şikayet

Sosyal medya kanalıyla işlenen suçların mağduru iseniz, Cumhuriyet Başsavcılığına yahut kolluk birimlerine sözlü veya yazılı şekilde başvuruda bulunabilirsiniz. 
6- Maddi Tazminat Davası

Maddi tazminat davası yolunu tercih edebilmeniz için maddi anlamda bir zarara uğramış olmanız gerekmektedir. Şahsi sosyal medya hesaplarında kişilik hakları saldırıya uğrayan kişilerin maddi zarara uğraması, uygulamada sık rastlanan bir durum değildir. Ancak sosyal medyayı ticari bir gaye ile kullanıyorsanız, örneğin bir işletmeniz var ve iş sağlama gayesiyle sayfanızı düzenlemişseniz, sosyal medya aracılığıyla kişilik haklarınız saldırıya uğradıysa, bu nedenle müşteri kaybı yaşamış, markanız zarar görmüş olabilir. Bu gibi durumlarda kar kaybı veya yoksun kalınan kar şeklinde maddi zararlara uğramış olabilirisiniz. Bu ve benzeri hallerde  maddi zararınızın tazminini talep edebilirsiniz.

7- Manevi Tazminat Davası

Sosyal medya aracılığı ile kişilik haklarınızın zedelenmesi neticesinde uğradığınız manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilirsiniz. Manevi tazminatta, sosyal medyayı kullanım amacınızın  ticari olup olmaması maddi tazminat gibi önem teşkil etmemektedir.

Örnek vermek gerekirse, sosyal medya aracılığıyla işlenen cinsel taciz suçunun mağduru bunun sonucunda elem, üzüntü, korku ve bu sebeple ruhsal bunalımlar yaşamış olabilir. Yazışmaları rızası olmadan ifşalanan kişi, bu sebeple çevresinde dedikodulara maruz kalmış olabilir, ailesi ve çevresiyle olan ilişkileri zarar görmüş ve bu nedenle kişi üzüntü içinde kalmış olabilir. Kişilerin yaşamış olduğu manevi zarar, üzüntü ve keder tabii ki para ile ölçülemez ancak manevi tazminat davasıyla bir nebze de olsa dengelenebilir.
 
Tazminat Miktarının Belirlenmesi

Sosyal medya/internet yoluyla kişilik haklarına saldırıdan kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında tazminat miktarını arttıran etken ulaşılabilen kişi sayısı, topluma mal olma durumlarıdır. Yüzbinlerce kişinin görüp duyabileceği şekilde, bir kişiye sosyal medya üzerinden hakaret etmek, iftirada bulunmak vs. gibi suçların işlenmesi ile onlarca kişinin görüp duyabileceği şekilde işlenmesi halinde, suç yada eylem tipi aynı dahi olsa tazminat miktarını etkileyecektir. 

8- Delilleri Nasıl Elde Edebilir?

Bir önceki yazımda bahsettiğim suç tiplerinden yahut başkaca suçlardan mağdur olduğunu düşünüyorsanız, mağduriyetinize sebep olan mesaj, görüntü, paylaşım gibi verileri derhal ekran görüntüsü alarak muhafaza etmelisiniz. Ekran görüntüleri bazı durumlarda güvenilirliğini yitirebiliyor. Zira günümüz teknoloji çağında birçok montaj yöntemi kullanılarak sahte veriler ortaya çıkarılmaktadır. Kendinizi ve delilinizi garantiye almak istiyorsanız, Noterler Birliği Tarafından vatandaşlarımızın kullanımına sunulan “e-tespit” uygulaması ile delillerinizi daha güvenilir ve korunaklı şekilde muhafaza ederek adli mercilere iletebilirsiniz. 

https://e-hizmet.tnb.org.tr/tespit/
https://portal.tnb.org.tr/Sayfalar/TespitHiz.aspx
Bu linklere tıklayarak  e-tespit hakkında detaylı kullanım bilgisi edinebilirsiniz.
    
Değerli okurlar sosyal medya konulu 3 bölümden oluşan yazım ile sizleri elimden geldiğince bilgilendirmeye çalıştım. Ümit ederim ki, sosyal medya sebebiyle ne sanık ne de mağdur sıfatıyla adliye koridorlarında bulunmazsınız. Haklarınızı ve yükümlülüklerinizi hatırlatmayı bir hukukçu  olarak görev edinmekteyim, takdir elbette ki sizlerde.

Düzenim bozulur,
Hayatımın altı üstüne gelir diye endişe etme.
Nereden bilebilirsin
Hayatın altının üstünden daha iyi olmayacağını?   
                                                   (Şems-i Tebrizi)

Küçük bir mum ışığı ile, devasa büyüklükte, karanlık bir labirenti nihayetlendirerek gök yüzüne kavuşabilirsiniz. Yeter ki umudunuzu kaybetmeyin. Umutla, sabırla, Hoşça-kalın. 

Önceki ve Sonraki Yazılar