Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölüm Başkanı Prof. Dr. İslam Saruhan, adli entomoloji biliminin suç araştırmalarında önemli deliller sunduğunu belirterek böceklerin biyolojisi ve davranışlarının ölüm zamanı ile suçun gerçekleştiği yer hakkında önemli ipuçları sağlayabildiğini söyledi.
Adli entomoloji hakkında açıklamalarda bulunan Saruhan, bu bilim dalının suç soruşturmalarında böceklerin kanıt olarak kullanılması esasına dayandığını ifade etti. Böceklerin biyolojileri, davranışları ve ekolojileri hakkında elde edilen bilgilerin adli vakaların çözülmesinde önemli rol oynadığını belirten Saruhan, dünyada ve Türkiye’de bu alana olan ilginin giderek arttığını kaydetti.
Saruhan, Türkiye’de son 25 yılda adli entomoloji alanında önemli gelişmeler yaşandığını belirterek birçok üniversitede lisans ve lisansüstü eğitimlerin verildiğini, çok sayıda yüksek lisans ve doktora tezinin hazırlandığını ve bilimsel makalelerin uluslararası dergilerde yayımlandığını söyledi.
Adli entomoloji sayesinde ölümden sonra geçen sürenin tahmin edilebildiğini ifade eden Saruhan, “Bir kişinin bir yerde öldürülüp başka bir yere taşınıp taşınmadığı, tecavüz gibi suçların gerçekleşip gerçekleşmediği, ölümün gece mi gündüz mü meydana geldiği, ölen kişinin alkol veya uyuşturucu kullanıp kullanmadığı gibi birçok bilgi böceklerden elde edilen verilerle ortaya çıkarılabilmektedir” dedi.
Ceset üzerindeki çürüme sürecinde böceklerin önemli rol oynadığını belirten Saruhan, cesetten yayılan koku ve gazların böcekleri çok uzak mesafelerden çekebildiğini söyledi. Özellikle leş sineklerinin (Calliphoridae) cesede ilk ulaşan türlerden biri olduğunu belirten Saruhan, uygun koşullar oluştuğunda bu sineklerin birkaç saat içinde cesede yumurtalarını bırakabildiğini ifade etti.
Uzun süre sonra bulunan cesetlerde böceklerin ölüm zamanı hakkında önemli ipuçları verdiğini belirten Saruhan, ölüm sonrası süre tahmininde böceklerin gelişim aşamalarının incelendiğini söyledi. Saruhan, ceset üzerinde bulunan böcek larvalarının yaşının belirlenmesiyle ölüm zamanının günler hatta haftalar öncesine kadar tahmin edilebildiğini dile getirdi.
Böceklerin yalnızca ölüm zamanını değil, ölümün gerçekleştiği yeri de ortaya çıkarabileceğini ifade eden Saruhan, her böcek türünün farklı yaşam alanlarına sahip olduğunu belirtti. Bir ceset üzerinde farklı habitatlara ait böceklerin bulunmasının, cesedin başka bir yerden taşındığını gösterebileceğini söyledi.
Saruhan ayrıca, entomolojik verilerin dikkatli analiz edilmesiyle cinayetin açık alanda mı yoksa kapalı bir ortamda mı işlendiği konusunda da fikir edinilebildiğini kaydetti. Ceset üzerinde hiç böcek bulunmamasının ise kişinin çok soğuk bir ortamda öldüğünü, aşırı şekilde yandığını veya kapalı bir konteynerde tutulduğunu gösterebileceğini ifade etti.
Prof. Dr. İslam Saruhan, böceklerin adli olayların çözümünde nasıl kullanıldığına dair 2003 yılında OMÜ Kurupelit Kampüsü’nde yaşanan bir cinayeti örnek gösterdi. Ormanlık alanda başı vücudundan ayrılmış halde bulunan bir kadın cesedi üzerinde yapılan böcek incelemeleri sonucunda cesedin yaklaşık 30 günlük olduğu tahmin edildiğini belirten Saruhan, yapılan araştırmalar sonucunda cesedin 34 günlük olduğunun ortaya çıktığını ve böceklerden elde edilen verilerin bu tahmini büyük ölçüde doğruladığını söyledi.