Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile OMÜ Tarih Topluluğu iş birliğinde, “Tarihsel Süreçte Cumhuriyet ve Kazanımları” başlıklı konferans düzenlendi. Samsun’da 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla gerçekleştirilen programda, Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan tarihi gelişmeler ve kazanımları değerlendirildi.
Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan programın açılış konuşmasını, OMÜ Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu yaptı.
“Cumhuriyet, geleceğe karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluktur”
29 Ekim’in bağımsızlık iradesini ve ortak geleceğe duyulan inancı simgelediğini belirten Murzioğlu, üniversitelerin tarihi mirası bilimsel bir anlayışla değerlendirme ve gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğuna dikkat çekti.
Murzioğlu, “Üniversiteler ve akademik kurumlar olarak görevimiz, tarihsel mirasımızı bilimsel bir anlayışla ele almak, sorgulamak ve gelecek kuşaklara aktarmaktır. Cumhuriyet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar geleceğe karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluktur” dedi.
Milli Mücadele’nin örgütlenme süreci ele alındı
Konferansta konuşan OMÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serpil Sürmeli, Cumhuriyet’e uzanan tarihi ve hukuki süreci anlattı. Mondros Mütarekesi sonrasında başlayan işgaller karşısında Türk milletinin hukuk zemininde örgütlenmeye başladığını belirten Sürmeli, Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşunu ve Paris Barış Konferansı’nda yürütülen girişimleri değerlendirdi.
İzmir’in 15 Mayıs 1919’da işgal edilmesinin bağımsızlık mücadelesinde önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Sürmeli, İzmir’in kurtuluşunun Anadolu’nun kurtuluşuyla bütünleştiğini vurguladı.
Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışının ardından gelişen örgütlenme sürecini Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi üzerinden anlatan Sürmeli, milletin azim ve kararını esas alan yaklaşımın Milli Mücadele’nin temelini oluşturduğunu söyledi. Kongreler sürecinde milli iradenin güçlendiğine dikkat çekti.
TBMM ve milli egemenliğin önemi vurgulandı
Misak-ı Milli’nin kabulü, İstanbul’un işgali ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920’de açılması da konferansta ele alınan başlıklar arasında yer aldı.
Prof. Dr. Sürmeli, TBMM’nin açılmasının milli egemenlik anlayışının hayata geçirilmesindeki önemini anlattı. Milli Mücadele’nin askeri ve diplomatik aşamalarını değerlendiren Sürmeli, Lozan Antlaşması’nın Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda kabul edilmesi açısından taşıdığı öneme değindi.
Cumhuriyet’in ilanına giden süreçte basının rolü
Konferansta, Cumhuriyet’in ilanından önce yaşanan gelişmelerin basına yansımaları da değerlendirildi. Sürmeli, Mustafa Kemal Paşa’nın Avusturyalı gazeteci Hans Lazar’a verdiği röportajda Cumhuriyet’e ilişkin ifadeler kullanmasını ve bu gelişmelerin dönemin gazetelerinde yer bulmasını anlattı.
Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923’te ilan edilmesi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün aynı gün Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yeni yönetim biçiminin resmiyet kazandığını belirten Sürmeli, Cumhuriyet’in millet iradesine dayanan bir yönetim anlayışını temsil ettiğini vurguladı.
Cumhuriyet’i fazilet ve erdem kavramları üzerinden değerlendiren Sürmeli, milletin kendi iradesiyle kurduğu bu yönetimin kamusal niteliğine dikkat çekti.
Program, Prof. Dr. Serpil Sürmeli’ye teşekkür belgesi takdim edilmesi ve hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.