Karabük’ün Safranbolu ilçesinde bulunan tarihi Yemeniciler Çarşısı’nda asırlardır sürdürülen yemeni ustalığı, günümüzde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yemeninin bazı yörelerde başörtüsü anlamına geldiğini, kendi bölgelerinde ise ayakkabı olarak bilindiğini belirten yemeni ustası Erhan Başkaya, mesleğin tüm inceliklerini anlattı.

Yaklaşık 370 yıllık geçmişe sahip çarşıda üretim yaptıklarını ifade eden Başkaya, yemeninin tamamen doğal malzemelerle hazırlandığını söyledi. Yemeninin tabanının manda derisinden, üst kısmının büyükbaş hayvan derisinden, iç astarının ise keçi derisinden yapıldığını belirten usta, tüm dikişlerin elde işlendiğini vurguladı.

El yapımı yemeninin sağlık açısından da önemli avantajlar sunduğunu dile getiren Başkaya, “Ayakta ter yapmaz, koku yapmaz. Hatta ayakta mantar varsa zamanla kaybolmasına yardımcı olur” dedi.

Mesleğin geçmişine de değinen Başkaya, yemeniciliğin Kurtuluş Savaşı’nda önemli bir rol üstlendiğini hatırlattı. Yemeniciliğin piri olarak bilinen Ekber Usta’nın, savaş döneminde gaz lambası ışığında gece gündüz çalışarak haftada 11 bin çift yemeni üretip cephedeki askerlere gönderdiğini aktardı.

Ahilik geleneğinin de bu meslekte önemli bir yeri olduğunu ifade eden Başkaya, ustalık sürecini şu sözlerle anlattı: “Usta olduğunuzda ustanızın elini öpersiniz. Kendi dükkanınızı açtığınızda ise başkan sizi denetler. Üründe hata varsa uyarır. Uyarıya rağmen düzelmezse ‘pabucu dama atılır’. Bu deyim de buradan gelir.”

Geçmişte çarık kullanan insanların zamanla yemeniye geçtiğini, daha sonra kunduranın yaygınlaşmasıyla yemeninin geri planda kaldığını belirten Başkaya, günümüzde ekonomik şartların da mesleği zorlaştırdığını söyledi.

Günde yalnızca 1-2 çift yemeni üretebildiklerini ifade eden usta, “Bu iş artık para kazandırmıyor. Şartlar ağırlaştı. Yapacak bir şey yok, bu sanat bitecekmiş, bitsin” diyerek mesleğin geleceğine dair karamsar bir tablo çizdi.